کنفرانس بین المللی یادگیری و یاددهی الکترونیکی ایران

صفحه اصلی / نوزدهمین کنفرانس ملی و سیزدهمین کنفرانس بین المللی یادگیری و یاددهی الکترونیکی ایران

کاربست هترتوپیا در سرگرم آموزی بمنظور ارتقا کیفیت خدمات آموزشی دیجیتال

نویسندگان :

حلما بهبود¹ محسن صفار دزفولی² سید هاشم مسدد³ علی بنیادی نائینی⁴

1- دانشگاه علم و صنعت ایران 2- دانشگاه علم و صنعت ایران 3- دانشگاه علم و صنعت ایران 4- دانشگاه علم و صنعت ایران

کلمات کلیدی :

سرگرم آموزی،هتروتوپیا،خدمات آموزشی،یادگیری الکترونیک،عدالت دیجیتال

چکیده :

سرگرم آموزی ‏ به‌عنوان مفهومی نو در آموزش به دنبال ایجاد تجربه‌های آموزشی چندبعدی و معنادار است تا با خلق محیط‌هایی فراگیر، جذاب و تعاملی از مدل ‏سنتی آموزش فاصله بگیرد و خدمات آموزشی با کیفیتی را خلق کند. با پیشرفت تکنولوژیِ خدمات آموزشی در عصر دیجیتال کاربست مفاهیم انسان‌شناختی ‏مانند هتروتوپیا می‌تواند به‌کارگیری فناوری‌های فراگیر و جذاب در روند آموزش جهت تقویت انگیزه و کیفیت آموزش کمک شایان توجهی کند و به شکل‌دهی ‏محیط پویای یادگیری منجر شود. این مطالعه با هدف طراحی یک چارچوب عملیاتی برای یکپارچه‌سازی مفاهیم انسان‌شناختی هتروتوپیا در طراحی محیط‌های ‏سرگرم‌آموزی دیجیتال انجام شد و بر این فرض استوار بود که کاربست آگاهانه این اصول می‌تواند منجر به خلق تجربیات یادگیری عمیق‌تر، عادلانه‌تر و ‏بازتابنده‌ای شود که از الگوهای سنتی آموزش فاصله می‌گیرد. ‏ برای دستیابی به این هدف، یک مرور نظام‌مند کیفی با رویکرد ترکیب چارچوب مفهومی پریزما ‏PRISMA‏ انجام شد تا 240 پژوهش اولیه از پایگاه‌های داده ‏معتبر، جمع‌آوری و پس از غربالگری دقیق بر اساس معیارهای ورود و خروج، به 24 مطالعه کارکردی منتج شوند. داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمونی حول اصول ‏هتروتوپیا سازماندهی و ترکیب شدند. یافته‌های این تحلیل در قالب یک مدل سه‌لایه مفهومی - عملیاتی ارائه شدند تا مسیر تبدیل اصول هتروتوپیا (مانند ‏هم‌نشینی متضاد و هتروکرونیا) را به راهبردهای طراحی سرگرم‌آموزی (مانند خلق صحنه‌های پارادوکسیکال و طراحی زمان‌بندی انعطاف‌پذیر) تبدیل کنند و در ‏نهایت، به دستاوردهای آموزشی (از جمله تقویت عاملیت یادگیرنده، تفکر انتقادی و عدالت رویه‌ای) منجر شوند.‏ این مدل نشان می‌دهد که هتروتوپیا می‌تواند به‌مثابه یک لنزِ تحلیلی قدرتمند عمل کند و با ایجاد «دایره‌های جادویی» بازتابنده و امن، نه‌تنها تعامل و انگیزه را ‏افزایش می‌دهد، بلکه فضا را برای بازتعریف روابط قدرت، چندصدایی و در نهایت تحقق عدالت آموزشی در بستر دیجیتال مهیا کند. این چارچوب پیشنهادی برای ‏تمامی معلمان و طراحان روند آموزش که قصد خروج از الگوهای سخت‌گیرانه آموزشی را دارند، راهکارهایی مناسب را ارائه می‌دهد تا به واسطه سرگرم آموزی ‏محیط‌های یادگیری تحول‌آفرین را به وجود آورند و در دنیای متاورس و چندگانه امروز به نیازهای متنوع آموزش پاسخ دهند.‏