کنفرانس بین المللی یادگیری و یاددهی الکترونیکی ایران

صفحه اصلی / نوزدهمین کنفرانس ملی و سیزدهمین کنفرانس بین المللی یادگیری و یاددهی الکترونیکی ایران

نقش هوش مصنوعی مولد در توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی و خلاقیت در یادگیری دیجیتال

نویسندگان :

بهرام چم سورکی¹

1- دانشگاه پیام نور

کلمات کلیدی :

تعامل شناختی،تفکر انتقادی،خلاقیت،یادگیری دیجیتال،هوش مصنوعی مولد

چکیده :

در دهۀ اخیر، ظهور هوش مصنوعی مولد باعث شکل‌گیری نسلی نو از یادگیری دیجیتال شده است که در آن، تعامل انسان و ماشین در خلق معنا و بازآفرینی دانش نقش محوری دارد. این پژوهش با هدف تبیین نقش هوش مصنوعی مولد در توسعه‌ی تفکر انتقادی و خلاقیت در محیط‌های یادگیری دیجیتال انجام‌شده است. روش پژوهش تحلیلی–نظری است و بر پایه‌ی مرور نظام‌مند مطالعات ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، چارچوبی مفهومی با تکیه‌بر سه نظریه‌ی بلوم، ویگوتسکی و فیورلا–مایر ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی مولد از طریق سه سازوکار اصلی—تعامل شناختی، بازخورد تطبیقی و تولید معنا—زمینه‌ رشد سطوح بالای شناختی شامل تحلیل، ارزیابی و آفرینش را فراهم می‌کند. تعامل گفت‌وگویی انسان و ماشین بستری برای شکل‌گیری تفکر انتقادی ایجاد می‌کند، درحالی‌که بازتولید خلاق دانش با استفاده از ابزارهای مولد موجب شکوفایی خلاقیت می‌شود. نتایج همچنین بر ضرورت رویکردی انسان‌محور و اخلاق‌مداری در بهره‌گیری از فناوری‌های مولد تأکید دارد؛ به‌گونه‌ای که این فناوری‌ها به‌جای جایگزینی تفکر انسانی، آن را تقویت کنند. در پایان، چارچوب «یادگیری شناختی–تعاملی مولد» پیشنهاد می‌شود که در آن، هوش مصنوعی یادگیری را از انتقال دانش به آفرینش معنا ارتقا می‌دهد